2025 ел йомгаклары буенча Татарстан Республикасында төзүчеләргә карата өлешле төзелеш өлкәсендә 930 контактсыз тикшерү уздырылган
2025 ел йомгаклары буенча Татарстан Республикасында төзүчеләргә карата өлешле төзелеш өлкәсендә 930 контактсыз тикшерү уздырылган
Татарстан Республикасы Дәүләт төзелеш күзәтчелеге инспекциясенең хокукый эш һәм өлешле төзелешне контрольдә тоту идарәсенең өлешле төзелешне контрольдә тоту бүлеге башлыгы Фәнзил Ризванов Татарстан Республикасы территориясендә өлешле төзелеш өлкәсендә күзәтчелекне гамәлгә ашыру, аның 2025 ел йомгаклары буенча нәтиҗәләре турында
- Фәнзил Рәнифович, исәнмесез. 2025 ел Татарстан өчен торак тапшыру күләме буенча рекордлы булды - 3,5 млн кв. м. файдалануга тапшырылган. Ә аларның ничә объекты өлешчеләрнең акчаларын җәлеп итеп төзелгән?
- Исәнмесез! Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, республика торак тапшыру күләме буенча рекорд куеп кына калмыйча, Рәсәй Федерациясе территориясендә 2025 елда торак тапшыру буенча лидерлар рәтенә дә керде. Коммерцияле күпфатирлы йортлар сегментында файдалануга тапшыру 952 мең кв. м тәшкил иткән - бу 110 объект.
- Татарстан Республикасы Дәүләт төзелеш күзәтчелегеннән тыш, Татарстан Республикасы территориясендә өлешле төзелеш өлкәсендә төбәк контролен (күзәтчелеген) тагын кем гамәлгә ашыра?
– Татарстан Республикасының 27.12.2007 № 66-ТРЗ кануны нигезендә Татарстан территориясендә өлешле төзелеш өлкәсендә төбәк контролен (күзәтчелеген) гамәлгә ашыру вәкаләтләре бирелгән районнарның һәм шәһәр округларының җирле үзидарә органнары. ТР Дәүләт төзелеше күзәтчелегенә җирле үзидарә органнары тарафыннан тапшырылган дәүләт вәкаләтләрен гамәлгә ашыруны контрольдә тоту йөкләнгән.
- Ә өлешле төзелеш өлкәсендә төбәк дәүләт контроле (күзәтчелеге) предметы нәрсә ул?
- КФЙ һәм башка күчемсез милек объектларын төзү өчен өлешле төзелештә катнашучыларның акчаларын, “Күпфатирлы йортларны һәм башка күчемсез милек объектларын өлешле төзүдә катнашу турында һәм Рәсәй Федерациясенең кайбер закон актларына үзгәрешләр кертү хакында” 2004 елның 30 декабрендәге 214-ФЗ номерлы Федераль законда һәм аның нигезендә кабул ителгән РФ норматив хокукый актларында төгәл язылган мәҗбүри закон таләпләрен җәлеп итүче затларның үтәве төп мәсьәлә булып тора.
- 2025 ел йомгаклары буенча республика территориясендә өлешле төзелеш өлкәсендә төбәк дәүләт контролен (күзәтчелеген) гамәлгә ашыру күрсәткечләре нинди?
- 2025 елда ТР Дәүләт төзелеш күзәтчелеге, җирле үзидарә органнары тарафыннан республикада өлешле төзелеш проектларын гамәлгә ашыручы төзүчеләр белән турыдан-туры элемтәдән башка 930 дан артык тикшерү уздырылган. Белгечләр төзүчеләр тарафыннан торак төзелешенең бердәм мәгълүмат системасында урнаштырылган документларны һәм материалларны, шул исәптән проект декларацияләрен, төзелеш мәйданчыкларыннан фотосурәтләрне бәяләделәр. Тикшерүләр барышында торак төзелешенең бердәм мәгълүмат системасында документлар урнаштыру тәртибен бозу, мәсәлән, проект декларациясе яки аңа кертелә торган үзгәрешләр, фотографияләр, төзелеш графигыннан артта калу белән бәйле кисәтүләр еш теркәлгән. Моннан тыш, төзүчеләр белән турыдан-туры элемтәдән башка тикшерүләрдән тыш, төзүчеләр белән 1271 профилактик чара оештырылган. 2025 елда ТР Дәүләт төзелеш күзәтчелеге, җирле үзидарә органнары белгечләре тарафыннан мәҗбүри таләпләрне бозмау турында барлыгы 96 кисәтү бирелгән. Моннан тыш, базарда катнашучыларның хокукый грамоталылыгын арттыру өчен өлешле төзелеш турындагы законны үтәү мәсьәләләре буенча 983 консультация үткәрелде.
- Контрольдә ничә объект булган?
- 01.01.2026 елга ТР Дәүләт төзелеш күзәтчелеге, җирле үзидарә органнары контролендә 355 объект (180 төзүче) булган. Республика территориясендә өлешле төзелешнең барлык объектлары буенча өлешчеләрнең акчалары эскроу счетларында урнаштыру юлы белән җәлеп ителә. Өлешчеләр саны турында сөйләсәк, Рәсәй Федерациясе Үзәк Банкының рәсми сайтында урнаштырылган мәгълүматларга караганда, 01.01.2026 елга республика территориясендә төзелә торган объектларда эскроу счетларын кулланып, өлешләп төзелештә катнашу өчен 33165 килешү төзелгән, ә эскроу счетларындагы гомуми сумма 212 млрд сум тәшкил иткән.
- Рәсәй Федерациясе Президенты В.В. Путин Рәсәй Федерациясе Хөкүмәте әгъзалары белән 21.01.2026 елда узган киңәшмә нәтиҗәләре буенча Рәсәй Федерациясе субъектларына төзүчеләрнең гражданнарга торак урыннарын тапшыру йөкләмәләрен үтәү срокларын үтәүне контрольдә тотуны көчәйтергә кушты. Ә бу йөкләмәне үтәү өчен республикада ниләр эшләнә?
- Татарстан Республикасы Рәисе Р.Н. Миңнеханов, Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты йөкләмәләре нигезендә Татарстан Республикасы Дәүләт төзелеш күзәтчелеге, җирле үзидарә органнары тарафыннан өлешле төзелештә катнашучы гражданнарның хокукларын һәм законлы мәнфәгатьләрен яклауга һәрвакыт аерым игътибар бирелә. Йөкләнгән вәкаләтләр кысаларында республика муниципаль берәмлекләре территориясендә урнашкан өлешле төзелеш объектлары төзелешенә, шулай ук өлешле төзелештә катнашу турындагы законнар таләпләренең үтәлешенә даими мониторинг үткәрелә, кирәк булганда төзүчеләргә карата җавап чаралары күрелә. Моннан тыш, хәзер 2027 елның 1 гыйнварыннан ТР Дәүләт төзелеш күзәтчелегенә Яшел Үзән, Түбән Кама, Лаеш, Питрәч, Биектау, Югары Ослан, Алабуга, Әлмәт муниципаль районнары территориясендә өлешле төзелеш өлкәсендә төбәк дәүләт контролен (күзәтчелеген) гамәлгә ашыру вәкаләтләрен тапшыру турында фикер алышу бара. Якын арада бу мәсьәлә буенча соңгы карар кабул ителер дип уйлыйм.
- Фәнзил Рәнифович, өлешле төзелештә катнашу турындагы закон таләпләрен бозган өчен нинди җәза каралган?
- Закон таләпләрен, шулай ук мәгълүматны торак төзелешенең бердәм мәгълүмат системасында урнаштыру тәртибен бозган өчен РФ Административ хокук бозулар кодексының 14.28 һәм 13.19.3 статьялары буенча административ җаваплылык каралган. Әйтик, 2025 ел нәтиҗәләре буенча күпфатирлы йортларны һәм (яисә) башка күчемсез милек объектларын өлешләп төзүдә катнашу турындагы закон таләпләрен бозган өчен ТР Дәүләт төзелеш күзәтчелеге тарафыннан РФ КоАПның 14.28 маддәсе буенча административ хокук бозулар турындагы эшләр буенча 285 мең сумлык 42 карар чыгарылган. Торак төзелешенең Бердәм мәгълүмат системасында мәгълүмат урнаштыру тәртибен бозган өчен РФ Административ хокук бозулар кодексының 13.19.3 маддәсе буенча административ хокук бозулар турындагы эшләр буенча 90 мең сумлык 25 карар чыгарылган.
- Сез торак төзелешенең Бердәм мәгълүмат системасы турында берничә тапкыр телгә алдыгыз, ә нинди система?
- Торак төзелешенең бердәм мәгълүмат системасы ул Рәсәйдә өлешле төзелеш турында мәгълүматларны җыю һәм системалаштыру өчен булдырылган рәсми дәүләт цифрлы платформасы (наш.дом.рф). Ул төзүчеләрне тикшерергә, төзелеш барышын күзәтергә, проблемалы объектларны ачыкларга һәм өлешчеләрнең хокукларын якларга мөмкинлек биреп, базарның үтә күренмәлелеген тәэмин итә.
- Торак төзелешенең Бердәм мәгълүмати системасында яңа төзелешләрне тикшерү сервисы ни өчен булдырылды?
- Яңа төзелешләрне тикшерү сервисы - төзелеш алып баручының ышанычлылыгын һәм сатып алу куркынычын бәяләү өчен төзелә торган йортлар турында җентекле мәгълүмат бирә торган цифрлы корал. Теләге булган һәркем өлешле төзелеш буенча төзелә торган теләсә нинди йорт буенча мәгълүматны тикшерә ала. Мисал өчен, проект декларациясенең һәм төзелеш барышының актуальлеген, төзүче тарафыннан документлар комплектын урнаштыруның тулылыгын, төзүче тарафыннан йортларны файдалануга тапшыру срокларының үтәлешен тикшерергә мөмкин. Сервис төзелешнең планлы срокларын күчерү, сатылган фатирлар өлеше һәм һәр конкрет яңа төзелештә квадрат метрның уртача бәясе турында мәгълүмат бирә. Әлеге сервис сатып алучылар өчен бик уңайлы дип саныйбыз, алар бер басуда үзләрен кызыксындырган объект буенча җентекле мәгълүматны күрә алалар.
- Әгәр торак төзелешенең Бердәм мәгълүмат системасында кызыксындырган объект турында мәгълүмат булмаса?
- 214-ФЗ номерлы Федераль закон нигезендә төзелеш этабында гамәлгә ашырыла торган барлык объектлар торак төзелешенең Бердәм мәгълүмат системасында булырга тиеш. Әгәр төзелә торган йорт турында мәгълүмат юк икән, бу акча салу куркынычлары турында уйланырга сәбәп. Бүгенге көндә төзелешне тәмамлаган төзүчеләрдән торак сатып алу мөмкинлеге бар. Әгәр сезгә төзелә торган торакны сатуның башка формалары: заем, облигация, вексель формалары тәкъдим ителсә, өлешчеләрнең хокукларын яклаучы 214-ФЗ номерлы Федераль законның гамәлләре аларга кагылмый. Төзелә торган торакны сатуның теләсә нинди башка формалары - алданган өлешче булу куркынычы. Шуны да билгеләп үтәргә кирәк, бүгенге көндә Татарстан территориясендә проблемалы объектларның Бердәм реестрына кертелгән объектлар юк. Төзүчедән төзелә торган торакны сатуның башка формаларын төзергә тәкъдим килгәндә, контроль органнарына мөрәҗәгать итәргә киңәш итәбез.
- Фәнзил Рәнифович, узган ел шәхси йорт төзелешендә эскроу счетлары механизмын куллану мөмкинлеге барлыкка килде, мондый карар ни өчен кабул ителде?
- Әйе, чыннан да 2025 елның 1 мартыннан “Эскроу счетларын кулланып төзелеш подряды шартнамәләре буенча торак йортлар төзү турында” 22.07.2024 № 186-ФЗ Федераль закон үз көченә керде, ул гражданнар участокларында шәхси торак йортлар төзегәндә әлеге куркынычсыз механизмны куллануны җайга сала. Кабул ителгән закон барыннан да элек үзләренә йорт төзергә карар кылган рәсәйлеләрнең мәнфәгатьләрен яклауга юнәлдерелгән. Хәзер, аның нигезендә, гражданнарның акчалары йорт төзелеше барышында эскроу счетында урнаштырылачак һәм подрядчикка төзелеш тәмамланганнан соң һәм төзелгән йортка заказ бирүченең милек хокукын теркәгәннән соң гына мөмкин булачак. Үз чиратында подряд оешмалары строим.дом.рф сайтында үз эшчәнлекләре турында мәгълүматны, шул исәптән оешма турында, төзелешкә тәкъдим ителә торган йортлар проектлары һәм подряд килешүләре турында мәгълүматны, шул исәптән аларның сроклары һәм вакытында үтәлүе турында мәгълүматны ачарга тиеш булачак.
- Сөйләгез әле, зинһар, эскроу счетларын шәхси йорт төзелешендә куллануның плюслары бармы? Республикада аны куллану нәтиҗәләре нинди?
- Йорт төзү турында уйланучылар өчен моның ни өчен мөһим булуы турында кыскача. Бу, барыннан да элек, куркынычсызлык. Төзелеш килешүендә өч як катнаша: заказчы, подрядчы һәм счетында акчалар урнаштырыла торган вәкаләтле банк. Икенчесе - ышанычлылык. Подрядчы эшне тапшырганнан һәм кабул иткәннән соң гына түләү ала. Моңа кадәр акча банкта саклана торган счетта тора. Өченчесе - уңайлылык. Ташламалы дәүләт программалары буенча ипотека рәсмиләштерергә мөмкин. Республикада шәхси йорт төзелешендә эскроу счетлары механизмы көчәя бара. 572 подрядчы яңа схема буенча эшләргә әзер булуларын белдерде, Бүгенге көндә республикада эскроу счетларын кулланып 1800 дән артык подряд килешүе төзелгән, шуларның 513 по төзелеш тәмамланган һәм безнең гражданнарга милек хокукы теркәлгән. Подрядчы белән шәхси йорт төзү яңа төзелештә фатир сатып алу кебек үк финанс гарантияләре белән мөмкин дип әйтергә мөмкин.
- Гыйнвар аенда узган Татарстан Республикасы төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык Министрлыгының йомгаклау коллегиясе утырышында ТР Дәүләт төзелеш күзәтчелегенең республиканың төзелеш тармагын үстерүдәге эшчәнлеген югары бәяләделәр, атап әйткәндә, тантаналы шартларда күпьеллык нәтиҗәле хезмәтләре һәм республиканың төзелеш тармагын үстерүгә керткән өлешләре өчен Сезгә ТР Рәисе Рәхмәте тапшырылды. Шул уңайдан сезне бүләк белән котлыйсыбыз килә.
- Зур рәхмәт. Шулай ук Татарстан Республикасы Рәисе Рөстәм Нургали улы Миңнехановка, Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетына минем хезмәтемне һәм Татарстанның төзелеш тармагы үсешенә керткән өлешемне югары бәяләгәннәре өчен рәхмәт белдерәсем килә. Әлеге бүләккә лаек булу минем өчен зур мәртәбә. Һичшиксез, киләчәктә дә бөтен көчемне, энергиямне һәм тәҗрибәмне республикабыз һәм аның халкы файдасына кулланачакмын.
