Касса чегы анатомиясе: законны ничек бозмаска
Федераль салым хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсенә контроль-касса техникасы турындагы законнарны (ККТ) үтәү мәсьәләләре буенча гражданнардан даими рәвештә мөрәҗәгатьләр килә. Аңлату максатларында оешмалар һәм шәхси эшмәкәрләр тарафыннан ККТ куллануны җайга сала торган 22.05.2003 № 54-ФЗ Федераль законның төп нормаларына тукталыйк.
Күрсәтелгән законның өстенлекле бурычы – кулланучылар хокукларын яклау. Сатып алганда сатучы клиентка касса чегын бирергә тиеш. Моның белән бәйле рәвештә кассир сораулары “Сезгә чек кирәкме?” яки “Кәгазь яки электрон рәвештәме?” хокуксыз булалар. Чек мәҗбүри рәвештә төзелә һәм сатып алучыга кәгазьдә бирелә, яки сатып алучының үтенече буенча, электрон рәвештә абонент номерына яисә электрон почта адресына җибәрелә.
Интернет булмау яки тотрыксыз элемтә әлеге бурычтан азат итми. Челтәр өзеклекләре булганда кәгазь чек түләү вакытында бастырыла, исәп-хисап турындагы мәгълүмат ККТ фискаль тупланмасында саклана. Тоташтыруны торгызганнан соң, мәгълүматлар автомат рәвештә фискаль мәгълүматлар операторына тапшырыла.
Җәмәгать туклануы өлкәсендәге исәп-хисаплар вакытында кәгазьдә чек түләү вакытына кадәр бирелә – клиент ризалыгын алганнан соң, әмма акчаларны тапшырганчы. Сатып алучы чекны хәтта кассир аны мөстәкыйль тәкъдим итмәгән очракта да таләп итәргә хокуклы.
ККТ касса чегын һәм банк эквайрингының түләү терминалы тарафыннан бастырылган чекны аера белергә кирәк. Соңгысы счеттан акча күчерүгә ризалыгын гына раслый һәм фискаль документны алмаштырмый.
Сатып алучы Рәсәй Федераль салым хезмәтенең “Минем чекларым онлайн” сервисы аша абонент номерына яки электрон почта адресына электрон касса чегын алырга мөмкин, әгәр ул моңа риза булса һәм исәпләү вакытына кадәр кулланучыга тиешле контакт мәгълүматларын хәбәр итсә. Чек исәп-хисап вакытында җибәрелергә тиеш.
“Минем чекларым онлайн” сервисы электрон чекларны бер урында сакларга һәм алга таба аларны салым тотып калу, чыгымнарны исәпкә алу, товарларны кире кайтару яки гарантияле хезмәт күрсәтү өчен күрсәтергә мөмкинлек бирә. “Минем чекларым онлайн” мобиль кушымтасын Рәсәй Федераль салым хезмәтенең рәсми сайтында сылтама буенча йөкләп алу мөмкин (https://lkdr.nalog.gov.ru).
Федераль салым хезмәте шулай ук “Чек тикшерү” мобиль кушымтасын да эшләгән. Рәсәй Федераль салым хезмәте сайтында (https://kkt-online.nalog.gov.ru/ ) касса чегын QR-кодны уку яки реквизитлар кертү юлы белән ККТ турындагы законнарга туры килү-килмәвен тикшерү функционалы урнаштырылган. Күрсәтелгән сервис сатып алу турында җентекле мәгълүмат бирә, сатучының намуслылыгын тикшерергә, җайланманың хәтерендә чекны сакларга һәм салым органнарына шикаять җибәрергә мөмкинлек бирә.
Закон касса чегын бирмәскә мөмкин булган аерым искәрмәләр билгели. Мәсәлән, кәгазьдә газета-журналлар, киоскларда туңдырма, алкогольсез эчемлекләр, сөт һәм эчәр су сату; квас, сөт, үсемлек мае һәм автоцистерналардан алынган тере балык белән сәүдә итү; яшелчә, җиләк-җимеш һәм бакча культуралары белән сезонлы сәүдә итү; халык кәсепләре эшләнмәләрен җитештерүченең үзе сату; укучыларны һәм мәгариф оешмалары хезмәткәрләрен туклану белән тәэмин итү; аяк киемен ремонтлау һәм ачкычлар әзерләү. ККТны шулай ук “үзмәшгульләр” дә кулланмыйлар, алар исәп-хисап вакытында “Минем салым” мобиль кушымтасында чеклар формалаштыралар.
Шулай итеп, гражданнар мөрәҗәгатьләре нигезендә, шулай ук ККТ турындагы законнарны бозулар турында расланган белешмәләр булган хәвеф-хәтәргә юнәлтелгән сәүдә объектларына карата Татарстан Республикасы салым органнары тарафыннан контроль (күзәтчелек) чаралары үткәрелә.
ККТ кулланмауда чагылыш тапкан хокук бозулар ачыкланганда, гаеплеләр административ хокук бозулар турында Рәсәй Федерациясе кодексының 14.5 статьясындагы 2 өлеше буенча административ җаваплылыкка тартыла:
- вазифаи затлар өчен - исәпләү суммасының дүрттән береннән яртысына кадәр, әмма ун мең сумнан да ким түгел;
- юридик затлар өчен - исәпләү суммасының дүрттән өч өлешеннән алып бер күләменә кадәр, әмма утыз мең сумнан да ким түгел.
Кабат бозу вазыйфаи затларга ике елга кадәр дисквалификация белән, ә шәхси эшмәкәрләргә һәм оешмаларга 90 тәүлеккә кадәр эшчәнлекләрен туктатып тору белән яный.
Әйтик, 2026 елда Татарстан Республикасы салым органнары тарафыннан мәҗбүри таләпләрне бозуга юл куймау турында 331 кисәтү ясалган һәм ККТ куллану турындагы законнарны бозучы затларга карата 2525 контроль сатып алу үткәрелгән.
Рәсәй Федераль салым хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе гражданнарга контроль-касса техникасын кулланмыйча, телефоннарга һәм өченче затларның банк карталарына күчерүләрне дә кертеп, исәп-хисаплардан тыелып торырга киңәш итә. Мондый гамәлләр сатып алучыны законлы гарантияләрдән мәхрүм итә һәм законсыз эшмәкәрлек эшчәнлегенә ярдәм итә.